Thoái hóa đốt sống cổ là một bệnh lỗi chủ yếu ở tuổi trung niên, đặc biệt ở người tuổi cao. Gây nhiều rắc rối phức tạp cho người bệnh, thậm chí gây biến chứng, vì vậy cần biết để chữa bệnh sớm và phòng bệnh hiệu quả.
Ở nơi có 7 đốt sống cổ (được ký hiệu C1 - C7). Từ đốt sống C2 trở xuống, giữa hai đốt sống có đệm đĩa. Mỗi đĩa đệm được tạo ra bởi nhân nhầy, vòng sợi, miếng thịt và xung quanh đốt sống có các giây cung, gân cơ bám vào. Vai trò của cột đệm sống cổ là để liên kết các cuộc sống đốt cháy với nhau. Mâm mảnh gắn chặt vào tấm thân đốt sống bằng một lớp canxi có nhiều lỗi nhỏ có tác dụng dinh dưỡng cho đĩa đệm (theo kiểu khuyếch tán) và bảo vệ xương khỏi bịnh dẻo ép vào, bảo vệ đệm khỏi vi khuẩn từ xương đi tới. Nhân nhầy di chuyển khi cột sống cử động và có tác dụng làm “giảm xốc” khi có tác động đốt sống.
Thoái hóa cột sống cổ là gì?
Đó là tình trạng viêm dày và suy tụ canxi ở dây cung dọc cổ, làm giảm các lỗi của rễ thần kinh biểu hiện bằng triệu chứng lâm sàng. Thoái hóa cột sống cổ là một căn bệnh liên quan trực tiếp đến các đốt sống cổ với nhiều nguyên nhân khác nhau và thường xảy ra ở độ tuổi 55 trở lên.
Nguyên nhân
Thoái hóa đốt sống thường xuyên gặp ở người có công việc đòi hỏi phải ngồi lâu, ngồi nhiều (lái xe, công tác văn văn…), ngồi nhiều hoặc thường xuyên mang gánh nặng trên đầu (đội vật nặng) hay ngồi nhiều giờ trước màn hình vi tính hoặc xem vô cùng quá lâu… Các hoạt động này sẽ làm sai cấu hình bình thường của cuộc sống, làm biến đổi, cổ xưa, cơ và dẫn đến hóa chất các sinh vật sống hoặc hình thành các gai sống. Ở người cao tuổi làm ít vận động, ở một tư thế, ăn uống thiếu chất làm cho vùng cổ và vùng gáy không được thường xuyên cử động hoặc khi chỉ giữ nguyên một tư thế làm cho máu ít lưu thông, các tổ chức nuôi dưỡng thân thiện. Ngoài ra còn có thể làm tư thế ngủ (chỉ nằm một hoặc hai tư thế, dùng gối không phù hợp, không có thói quen chuyển mình…). Thoái hóa cột sống cổ có thể làm viêm khớp mạn tính kéo dài, đây là một trong những nguyên nhân thường gặp
Triệu chứng
Người bệnh có cảm giác đau, ủ rũ, khó chịu ngay cả khi nghỉ yên, mọi cử động đều gây nên cơn đau, đồng thời các hoạt động vận động cổ bị thách thức, nghe tiếng kêu lục địa khi quay, thư giãn, giảm đau... và đau đớn, thậm chí có thể mời được thư giãn cổ.
Cơn đau vùng cột sống cổ kéo dài từ gáy lan ra tai, cổ, ảnh hưởng tới tư thế cổ gây hiện tượng cổ, sái cổ. Cơn đau lan lên đầu, có thể gáy đầu ở vùng chẩm, vùng lông mày và có thể đau từ gáy lan xuống cánh vai, cánh tay ở một bên hay ở cả hai bên, nhất là khi vận động. Trong một số ít trường hợp có thể bị mất cảm giác giác khéo léo của tay (tay cầm vật dụng dễ bị rơi, khó thực hiện các động tác khéo léo), đôi khi cánh tay và bàn tay có thể bị tê, lọt (một bên hoặc cả hai bên). Có trường hợp ban đêm khi ngủ gặp không khí lạnh tắc, kết hợp với một tư thế không có lợi, sáng sớm ngủ dậy thấy vai gáy tê cứng, khó chịu.
thay chứng
Thoái hóa cột sống cổ nếu không thể mong chờ sớm, điều trị kịp thời và đúng phương pháp có thể sẽ gây ra nhiều biến chứng do chèn rễ thần kinh và tạo ra thoát vị trí đệm cột sống (các nhân đĩa đệm chèn vào ống sống).
Biến chứng chèn ép rễ thần kinh
Thông thường, biến chứng sớm nhất là sau giai đoạn đau đầu, dị ứng cơn đau cổ, triệu chứng đau cổ, tê, mệt mỏi ở vùng cham, mài bắt đầu lan xuống cánh tay (một bên hay cả hai tùy sự chèn ép vào dây thần kinh) và tê, cánh tay, bàn tay, ngón tay. Một biến chứng khác cũng thường gặp là gây rối loạn tiền đình (đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn mỗi khi đứng lên, ngồi xuống, thay đổi tư thế lúc nằm), làm cho người bệnh mệt mỏi, ăn nguy hiểm, ngủ nguy, lo lắng, trầm cảm, đặc biệt với biến chứng này làm cho người cao tuổi rất dễ bị nguy hiểm tai nạn. Lý do của biến chứng rối loạn tiền đình là do đốt hóa chất sống cổ làm tổn thương sâu hơn ảnh hưởng đến lưu thông máu lên không gây thiếu máu não.
Biến chứng đáng chú ý nhất là thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ gây chèn ép sống có thể gây hại một hoặc hai tay, rối loạn cảm giác tứ chi, rối loạn thực vật (đại tiểu tiện không tự chủ).
Nguyên tắc điều trị
Khi thấy người bị bệnh gáy cổ cần được chữa bệnh sớm để được chữa trị và tư vấn kịp thời. If ở mức độ nhẹ nhàng, người cao tuổi cần nghỉ ngơi, thư giãn, kết hợp vật lý trị an toàn dựa trên cơ sở khoa học (tránh vật lý trị liệu thô bạo, không đúng kỹ thuật làm cho bệnh thêm nặng) hoăc xoa bóp, kích thích một cách bài bản. Cạnh đó cần dùng thuốc giảm đau, thư giãn cơ (uống, thạch, thoa ngoài da), thuốc tăng cường thần kinh hoặc vitamin nhóm B. Tuy nhiên cần có chỉ định của bác sĩ, tốt nhất là bác sĩ chuyên khoa trận, thần kinh.
Lời khuyên của thầy thuốc
Hãy ngồi lâu một tư thế, những người lái xe, lái tàu, văn phòng nên giải lao giữa giờ (khoảng 2 giờ nghỉ giải lao khoảng từ 10 - 15 phút) và tập động tác nhẹ nhàng như cúi xuống, trả đầu lên, xoay cổ (khi chưa bị thoái hóa hóa cổ). Với người tuổi cao không được đoạn, lắc, bẻ cổ khi đã bị thoái hóa đốt sống cổ, đặc biệt là khi đã thoát vị trí đệm đĩa. Khi ngủ, nghỉ, cần gối đầu có độ cao vừa phải thoải mái thoải mái (không cao, không thấp quá), khi ngủ nên thay đổi tư thế và nhẹ nhàng chuyển mình để cho máu được lưu thông.
PGS.TS. BS. BÙI KHẮC HẬU
